वीरगञ्ज । नेपाल राष्ट्र बैंक, वीरगञ्ज कार्यालयले सार्वजनिक गरेको एक विशेष अध्ययन प्रतिवेदनले चितवन र मकवानपुरका लघु, साना तथा मझौला उद्यम (MSMEs) हरूको अवस्था चिन्ताजनक रहेको देखाएको छ । सर्वेक्षण गरिएका कुल ३२१ उद्योगहरूमध्ये ५२.७ प्रतिशतले आफ्नो व्यवसायिक कार्यसम्पादनमा गिरावट आएको महसुस गरेका छन् जसमा २९ प्रतिशतले तीव्र गिरावट र २३.७ प्रतिशतले सामान्य गिरावट बेहोरेका छन् ।
क्षमता उपयोग र लगानीको अवस्था
प्रतिवेदनका अनुसार यस क्षेत्रका उद्योगहरूले आफ्नो कुल क्षमताको औसत ५०.७ प्रतिशत मात्र उपयोग गरिरहेका छन् । उद्योगहरूको लगानीमा औसत प्रतिफल ११.७ प्रतिशत रहेको पाइएको छ । राष्ट्रियस्तरमा हेर्दा, नेपालका कुल ९,२३,३५६ प्रतिष्ठानहरूमध्ये ९९.८ प्रतिशत हिस्सा यस्तै साना उद्योगहरूले ओगटेका छन् र यस क्षेत्रले करिब ८४.७ प्रतिशत रोजगारी सिर्जना गरेको छ।
प्रमुख चुनौतीहरू: श्रमिक, कर्जा र कर प्रणाली
उद्योगीहरूले विभिन्न आन्तरिक र बाह्य समस्याहरू झेलिरहेको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ:
श्रमिक समस्या: ५५.५ प्रतिशत उद्योगीले श्रमिकको उपलब्धता र लागतप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन् ।
वित्तीय पहुँच: ४४.६ प्रतिशत उद्योगीले कर्जा सुविधाको अवस्थालाई 'खराब' वा 'अति खराब' को श्रेणीमा राखेका छन्, जसमा ब्याजदर मुख्य समस्याका रूपमा देखिएको छ ।
कर प्रणाली:४३.१ प्रतिशत उद्योगीहरू विद्यमान कर प्रणालीप्रति असन्तुष्ट देखिएका छन् ।
अस्थिरता: आर्थिक र राजनीतिक अस्थिरतालाई व्यवसायिक कार्यसम्पादन घटाउने प्रमुख नकारात्मक कारकका रूपमा पहिचान गरिएको छ ।
महिला नेतृत्वको सकारात्मक प्रभाव र पूर्वाधार
अध्ययनको एउटा रोचक पक्ष भनेको महिला व्यवस्थापकहरूले पुरुषको तुलनामा उद्योगको कार्यसम्पादनमा बढी योगदान पुर्याएको पाइनु हो । पूर्वाधारको क्षेत्रमा भने ५१.९ प्रतिशत उद्योगीहरूले सडक, यातायात र सञ्चार जस्ता सुविधाहरू 'राम्रो' रहेको बताएका छन् ।
सुधारका लागि सिफारिस
नेपाल राष्ट्र बैंकले उद्योगहरूको अवस्था सुधार गर्न डिजिटल प्रणालीको प्रयोग, प्रक्रियागत सरलीकरण, नीतिगत स्थिरता र महिला उद्यमीहरूको सशक्तीकरणमा जोड दिन सिफारिस गरेको छ । साथै, सहुलियतपूर्ण कर्जा र सहुलियत कार्यक्रमहरूका बारेमा उद्योगीहरूलाई सचेतना फैलाउनुपर्ने आवश्यकता पनि प्रतिवेदनले देखाएको छ ।
