मनोरथ नेपाल/काठमाडौं । अमेरिकामा बसेका नेपालीहरूलाई प्रायः स्वास्थ्य सेवा, सूचना प्रविधि, इन्जिनियरिङ, होटल व्यवसाय वा साना व्यवसायसँग जोडेर हेरिन्छ। तर पछिल्ला केही वर्षमा अर्को एउटा महत्वपूर्ण परिवर्तन पनि भइरहेको छ । नेपालीहरू अमेरिकामा रोजगारी गर्ने मात्र होइन, अमेरिकी बजारका लागि विश्वस्तरीय डिजिटल उत्पादन निर्माण गर्ने उद्यमीको रूपमा पनि स्थापित हुँदैछन् ।
यसैको एउटा उल्लेखनीय उदाहरण हुन् अमेरिकामा रहेका नेपाली उद्यमी भूषण गौली । उनले नेतृत्व गरेको टोलीले अमेरिकाको बायोमेट्रिक तथा फिंगरप्रिन्टिङ उद्योगका लागि अत्याधुनिक वेब-आधारित सफ्टवेयर विकास गरेको छ, जुन अहिले अमेरिकाका विभिन्न राज्यमा प्रयोग भइरहेको छ ।
यो साधारण व्यवसायिक सफ्टवेयर होइन। यसले फिंगरप्रिन्ट स्क्यानर, प्रमाणित प्रिन्टर र अन्य हार्डवेयरसँग एकीकृत भएर बायोमेट्रिक डेटा सुरक्षित रूपमा प्रशोधन गर्छ। प्रणालीले आवश्यक सुरक्षा मापदण्ड पूरा गर्दै सरकारी निकायसँग काम गर्ने संस्थाहरूलाई सेवा दिन सक्षम बनाइएको छ । अमेरिकामा यस्तो प्रकारको सफ्टवेयर सञ्चालनका लागि कडा प्राविधिक मापदण्ड र प्रमाणीकरण प्रक्रिया पार गर्नुपर्छ, जुन कुनै पनि नयाँ कम्पनीका लागि सहज यात्रा हुँदैन ।
भूषण गौलीका अनुसार यो परियोजनाको विचार आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्ने क्रममा आएको थियो । अरू कम्पनीको सफ्टवेयर प्रयोग गरिरहँदा उनले प्रश्न गरे । ‘जब हामी आफैं यस्तो प्रणाली बनाउन सक्छौं भने किन अरूकै उत्पादनमा निर्भर रहने’, उनले भने ।
त्यसपछि आवश्यक प्राविधिक अध्ययन, प्रणालीको डिजाइन र विकासको काम सुरु भयो । यसको महत्वपूर्ण पक्ष भनेको विकास प्रक्रियामा नेपाली प्राविधिकहरूको सक्रिय सहभागिता हुनु हो ।
आज यो प्रणाली अमेरिकाका विभिन्न राज्यमा प्रयोग हुन थालेको छ। आप्रवासन कानुन व्यवसायी, फिंगर प्रिन्टिङ सेवा प्रदायक, मेलबक्स व्यवसाय, मोबाइल फिंगर प्रिन्टिङ सेवा तथा अन्य संस्थाहरूले यसलाई अपनाउन थालेका छन् । कम्पनीका अनुसार अमेरिकाभरि दर्जनौं स्थानमा प्रणाली स्थापना भइसकेको छ र नयाँ ग्राहकहरू धेरैजसो सिफारिसकै आधारमा थपिइरहेका छन् ।
यस सफलताको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको प्रतिस्पर्धा हो । अमेरिकाको फिंगरप्रिन्टिङ क्षेत्रमा वर्षौंदेखि ठूला अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूको प्रभाव रहँदै आएको छ । त्यही बजारमा एउटा नेपाली नेतृत्वको टोलीले प्रतिस्पर्धी स्तरको समाधान विकास गरेर ग्राहकहरूको विश्वास जित्नु आफैंमा उल्लेखनीय उपलब्धि हो ।
भूषण गौलीको अनुभव केवल अमेरिकामा सीमित छैन । उनी भन्छन्, एक दशकभन्दा पहिले नेपालमै आफ्नो टोलीले स्मार्ट कार्ड र बायोमेट्रिकमा आधारित सामाजिक सुरक्षा वितरण प्रणाली विकास गरेको थियो । लाभग्राहीको पहिचान फिंगरप्रिन्टमार्फत प्रमाणीकरण गर्ने त्यो समाधान आजका आधुनिक डिजिटल परिचय प्रणालीसँग तुलना गर्न सकिने स्तरको रहेको उनको दाबी छ।
यो घटनाले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ। नेपालसँग विश्वस्तरीय डिजिटल समाधान विकास गर्ने प्राविधिक क्षमता छैन भन्ने धारणा सही होइन । अवसर, दीर्घकालीन सोच र सही वातावरण पाए नेपाली इन्जिनियर र उद्यमीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमै प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने उत्पादन निर्माण गर्न सक्छन् ।
विश्वभर एआइ, साइबर सिक्योरिटी, डिजिटल आइडिर क्लाउड टेक्नोलोजीको युग चलिरहेको बेला नेपाली उद्यमीहरू पनि केवल सेवामुखी आउटसोर्सिङमा सीमित छैनन् । उनीहरू आफ्नै बौद्धिक सम्पत्ति, आफ्नै उत्पादन र आफ्नै ब्रान्ड निर्माण गर्ने दिशामा अघि बढिरहेका छन् ।
नेपाली डायस्पोराको नयाँ पुस्ताले अब केवल राम्रो जागिर खोज्ने होइन, विश्व बजारलाई लक्षित गर्ने प्रविधि कम्पनी निर्माण गर्ने साहस पनि देखाइरहेको छ। भूषण गौलीको यात्रा त्यसै परिवर्तनको एउटा उदाहरण हो ।
नेपालका हजारौं युवाका लागि यसले एउटा सन्देश दिन्छ कि विश्वस्तरीय प्रविधि निर्माण गर्न सिलिकन भ्यालीमा जन्मिनु आवश्यक छैन । सही ज्ञान, अनुभव, निरन्तरता र आत्मविश्वास भए नेपालीहरूले पनि विश्व बजारमा प्रभाव पार्ने डिजिटल उत्पादन निर्माण गर्न सक्छन् ।
अन्ततः, यस्तो सफलता कुनै एक कम्पनीको मात्र उपलब्धि होइन । यो विश्वभर छरिएका नेपाली प्राविधिक, उद्यमी र नवप्रवर्तनकर्ताहरूको सम्भावनाको प्रमाण हो । नेपालीहरू अब केवल विश्वका लागि काम गर्ने जनशक्ति होइनन्स उनीहरू विश्व बजारका लागि प्रविधि निर्माण गर्ने सिर्जनकर्ता पनि बन्दै गएका छन् ।
